Aile İçi Şiddet Durumunda Uzaklaştırma Kararı, Şikâyet ve Boşanma Süreci Nasıl İşler?

Şiddete uğrayan veya şiddete uğrama tehlikesi bulunan kişi açısından aynı olay nedeniyle birden fazla hukuki süreç aynı anda gündeme gelebilir.

6284 sayılı Kanun kapsamında koruyucu veya önleyici tedbir talep edilebilirken, suç oluşturan bir davranış bulunması hâlinde savcılık soruşturması başlatılabilir. Tarafların evli olması durumunda yaşanan olaylar ayrıca boşanma davasında kusur değerlendirmesini, velayet, nafaka ve tazminat taleplerini etkileyebilir.

Bu nedenle aile içi şiddet olayında “uzaklaştırma kararı aldım, başka işlem yapmam gerekir mi?” sorusunun tek bir cevabı yoktur. Koruma tedbiri, ceza soruşturması ve aile hukuku süreçleri birbirinden farklı amaçlara hizmet eder.

Aile İçi Şiddet Hukuken Neleri Kapsar?

6284 sayılı Kanun, şiddeti yalnızca bedensel zarar veren hareketlerle sınırlı tutmaz. Fiziksel, cinsel, psikolojik, sözlü ve ekonomik şiddet niteliğindeki davranışlar da koruma mekanizmalarının uygulanmasına neden olabilir.

Örneğin;

● Eşe fiziksel saldırıda bulunulması,

● Sürekli tehdit edilmesi,

● Hakaret ve aşağılamaya maruz bırakılması,

● Eve kapatılması veya dışarı çıkmasının engellenmesi,

● Telefonunun ve sosyal ilişkilerinin sürekli kontrol edilmesi,

● Çalışmasına engel olunması,

● Parasına veya banka kartlarına zorla el konulması,

● Ayrılık sonrasında sürekli takip edilmesi,

● Çok sayıda telefon veya mesajla rahatsız edilmesi

somut olayın özelliklerine göre hukuki inceleme konusu olabilir.

Aile içi şiddetin varlığının değerlendirilmesinde olayların tek tek değil, taraflar arasındaki ilişkinin bütünü içerisinde incelenmesi önemlidir.

Uzaklaştırma Kararı Nedir?

Halk arasında “uzaklaştırma kararı” olarak bilinen uygulama, 6284 sayılı Kanun kapsamında verilebilecek önleyici tedbirlerden yalnızca biridir.

Hâkim, olayın niteliğine göre şiddet uygulayan kişinin;

● Korunan kişinin bulunduğu konuta yaklaşmamasına,

● Ortak konuttan derhâl uzaklaştırılmasına,

● İş yerine veya okula yaklaşmamasına,

● Korunan kişiyi iletişim araçlarıyla rahatsız etmemesine,

● Çocuklara yaklaşmamasına,

● Silahını kolluğa teslim etmesine

karar verebilir.

Tedbirlerin kapsamı her olayda aynı olmak zorunda değildir. Riskin niteliğine göre birden fazla tedbir birlikte uygulanabilir.

Uzaklaştırma Kararı İçin Boşanma Davası Açmak Gerekir mi?

Hayır.

6284 sayılı Kanun kapsamında koruma talep edebilmek için önceden boşanma davası açılmış olması gerekmez.

Taraflar;

● Evli olabilir,

● Ayrı yaşıyor olabilir,

● Boşanma aşamasında olabilir,

● Boşanmış olabilir.

Kanunun koruma alanı yalnızca devam eden evlilik ilişkisiyle sınırlı değildir. Şiddete uğrayan veya şiddet tehlikesi altında bulunan kişinin korunması temel amaçtır.

Bu nedenle “önce boşanma davası açılmalı, sonra uzaklaştırma istenebilir” şeklinde bir zorunluluk bulunmamaktadır.

Uzaklaştırma Kararı Nereden Alınır?

Olayın niteliğine göre aile mahkemesi hâkiminden, kolluk birimlerinden veya mülkî amirden 6284 sayılı Kanun kapsamında tedbir talep edilebilir.

Acil bir tehlikenin bulunduğu durumlarda polis veya jandarmaya başvurulması mümkündür.

Tedbir başvurularında kişinin güvenliğinin hızlı biçimde sağlanması amaçlandığından klasik bir hukuk davasındaki gibi uzun bir delil toplama süreci beklenmez.

Bununla birlikte elde bulunan;

● Mesajlar,

● Fotoğraflar,

● Hastane kayıtları,

● Kolluk tutanakları,

● Tanık bilgileri,

● Daha önceki şikâyetler

varsa bunların korunması daha sonraki hukuki süreçler açısından önem taşıyabilir.

Uzaklaştırma Kararı Ceza Davası Anlamına Gelir mi?

Hayır.

6284 sayılı Kanun kapsamında verilen uzaklaştırma veya yaklaşmama kararı ile ceza soruşturması farklı hukuki süreçlerdir.

Örneğin eşlerden biri diğerini ölümle tehdit etmişse aile mahkemesi tarafından yaklaşmama kararı verilebilir. Aynı sözler Türk Ceza Kanunu anlamında tehdit suçunu oluşturuyorsa Cumhuriyet savcılığı tarafından ayrıca soruşturma yürütülebilir.

Benzer şekilde fiziksel şiddet bulunması hâlinde kasten yaralama, özel görüntülerin yayılması tehdidinde şantaj veya sürekli takipte ısrarlı takip suçu gündeme gelebilir.

Ceza soruşturmasının mevcut olup olmadığı ve hangi suçun oluşabileceği değerlendirilirken Diyarbakır’da ceza avukatı kapsamında ceza soruşturması ve kovuşturmasının ayrı değerlendirilmesi gerekir.

Şikâyet Olmadan Koruma Kararı Alınabilir mi?

Koruma tedbiri ile ceza şikâyeti aynı işlem değildir.

Bir kişinin koruma talebinde bulunması, her durumda ayrıca ceza şikâyetinde bulunduğu anlamına gelmez. Aynı şekilde ceza şikâyetinin yapılmış olması da kişinin otomatik olarak bütün koruma tedbirlerinden yararlanacağı anlamına gelmez.

Suçun niteliğine göre soruşturmanın şikâyete bağlı olup olmadığı da değişebilir.

Bu nedenle yaşanan olayın;

● Aile hukuku,

● 6284 sayılı Kanun,

● Ceza hukuku

bakımından ayrı ayrı değerlendirilmesi gerekir.

Uzaklaştırma Kararına Uyulmazsa Ne Olur?

Tedbir kararı verildikten sonra şiddet uygulayan kişinin kararın şartlarına uyması gerekir.

Örneğin hakkında yaklaşmama kararı bulunan kişinin korunan kişinin evine gitmesi, iş yerinin önünde beklemesi veya yasaklanmış olmasına rağmen sürekli mesaj göndermesi tedbir ihlali oluşturabilir.

Tedbir kararının ihlali hâlinde 6284 sayılı Kanun kapsamında zorlama hapsi gündeme gelebilir.

Ayrıca gerçekleşen yeni davranış kendi başına tehdit, hakaret, yaralama veya ısrarlı takip gibi ayrı bir suç oluşturuyorsa bu fiil hakkında ayrıca ceza soruşturması yürütülebilir.

Bu nedenle tedbir ihlali yaşandığında olayın tarihi, saati ve varsa mesaj, kamera görüntüsü veya tanık gibi delillerin korunması önemlidir.

Aile İçi Şiddet Boşanma Sebebi Olur mu?

Evet.

Fiziksel veya psikolojik şiddet, evlilik birliğinin temelinden sarsılması nedeniyle açılan çekişmeli boşanma davasında kusur değerlendirmesine konu olabilir.

Olayın ağırlığına göre hayata kast veya pek kötü ya da onur kırıcı davranış gibi Türk Medeni Kanunu’nda ayrıca düzenlenen özel boşanma sebeplerinin değerlendirilmesi de mümkün olabilir.

Ancak hangi boşanma sebebine dayanılacağının belirlenmesi önemlidir. Özel boşanma sebeplerinin bazılarında ayrıca hak düşürücü süreler bulunmaktadır.

Bu nedenle şiddet nedeniyle evliliğini sona erdirmeyi düşünen kişinin boşanma talebi, koruma tedbirinden ayrı bir hukuki süreç olarak değerlendirilmelidir.

Boşanmanın nafaka, velayet, tazminat ve malvarlığına ilişkin sonuçları bakımından Diyarbakır boşanma avukatı sayfasında aile hukuku sürecine ilişkin genel çerçeve yer almaktadır.

Şiddet Boşanmada Kusur Sayılır mı?

Boşanma davalarında tarafların evlilik birliğinin sona ermesine neden olan davranışları kusur yönünden değerlendirilir.

Eşe yönelik fiziksel saldırı, tehdit, sürekli hakaret veya baskı, dosyanın özelliklerine göre ağır kusurlu davranış olarak değerlendirilebilir.

Kusur oranı özellikle;

● Maddi tazminat,

● Manevi tazminat,

● Yoksulluk nafakası

bakımından önem taşıyabilir.

Ancak kusur yalnızca tarafların iddiaları üzerinden belirlenmez. Mahkeme, usulüne uygun biçimde dosyaya sunulan ve hukuka uygun olarak elde edilmiş delilleri değerlendirir.

Şiddet Varsa Velayet Otomatik Olarak Diğer Eşe mi Verilir?

Hayır.

Velayet konusunda temel ölçüt çocuğun üstün yararıdır.

Eşlerden birinin diğerine yönelik şiddeti, özellikle çocuğun bu olaylara tanık olması veya doğrudan etkilenmesi hâlinde velayet değerlendirmesinde önemli olabilir. Ancak tek bir olayın otomatik biçimde velayetin diğer tarafa verileceği anlamına geldiğini söylemek doğru değildir.

Mahkeme;

● Çocuğun yaşı,

● Bakım koşulları,

● Tarafların ebeveynlik kapasitesi,

● Çocuğun güvenliği,

● Sosyal inceleme raporları,

● Şiddet iddiaları ve bunlara ilişkin kayıtlar

gibi birçok unsuru birlikte değerlendirir.

Şiddet Mağduru Ortak Evde Kalabilir mi?

Evet.

Koruma tedbirlerinin amacı mağduru evden çıkarmak değil, güvenliğini sağlamaktır.

Hâkim, gerektiğinde şiddet uygulayan kişinin müşterek konuttan uzaklaştırılmasına ve konutun korunan kişiye tahsis edilmesine karar verebilir.

Bu nedenle evin tapusunun veya kira sözleşmesinin şiddet uygulayan eş adına olması tek başına korunan kişinin konutta geçici olarak kalmasına engel teşkil etmez.

Mülkiyet hakkı ile koruma tedbirinin amacı farklı hukuki konulardır.

Şiddet Sonrasında Hangi Deliller Korunmalıdır?

Olayın ardından mümkün olduğunca mevcut kayıtların kaybolmaması sağlanmalıdır.

Bunlar arasında;

● Tehdit veya hakaret mesajları,

● Arama kayıtları,

● Sosyal medya yazışmaları,

● Hastane ve adli muayene kayıtları,

● Olay yeri kamera görüntüleri,

● Kolluk tutanakları,

● Tanık bilgileri,

● Daha önce alınmış tedbir kararları

bulunabilir.

Ancak delil elde etmek amacıyla kişinin kendisinin de hukuka aykırı davranmaması gerekir. Özellikle gizli ses ve görüntü kaydı gibi yöntemlerin hukuka uygunluğu her olayda aynı şekilde değerlendirilmez.

Aynı Olayda Birden Fazla Dava Açılabilir mi?

Evet.

Tek bir aile içi şiddet olayı;

● 6284 kapsamında koruma tedbirine,

● Ceza soruşturmasına,

● Boşanma davasına,

● Maddi veya manevi tazminat taleplerine,

● Velayet ve nafaka taleplerine

neden olabilir.

Bu işlemlerin görevli makamları ve hukuki sonuçları farklıdır.

Bu nedenle Diyarbakır’da aile, ceza veya diğer hukuki süreçlerin hangi başvuru yolunu gerektirdiğini araştıran kişiler açısından Diyarbakır’da avukat kapsamında uyuşmazlığın hukuki niteliğinin doğru belirlenmesi önem taşır.

Sık Sorulan Sorular

Uzaklaştırma kararı almak için darp raporu şart mı?

Hayır. Koruma tedbiri yalnızca fiziksel şiddet olaylarında uygulanmaz. Tehdit, psikolojik şiddet veya takip gibi durumlar da tedbir talebine konu olabilir. Darp raporu varsa önemli bir delil olabilir ancak her koruma başvurusu için zorunlu değildir.

Uzaklaştırma kararı varken eş mesaj atabilir mi?

Kararın içeriğinde iletişim araçlarıyla rahatsız etmeme tedbiri bulunuyorsa mesaj, telefon veya sosyal medya üzerinden temas kurulması tedbir ihlali oluşturabilir. Somut değerlendirme için kararın tam metnine bakılması gerekir.

Şiddet nedeniyle boşanma davası hemen açılabilir mi?

Şartları bulunuyorsa boşanma davası açılabilir. Ancak hangi boşanma sebebinin kullanılacağı, özel bir sebebe dayanılıyorsa sürelerin devam edip etmediği ve hangi taleplerin ileri sürüleceği dosyaya göre belirlenmelidir.

Uzaklaştırma kararı sabıka kaydına işler mi?

Koruma tedbiri tek başına ceza mahkûmiyeti değildir. Bu nedenle bir uzaklaştırma kararının verilmesi doğrudan mahkûmiyet kaydı anlamına gelmez. Ancak olay nedeniyle ayrıca ceza yargılaması yürütülüp kesinleşmiş mahkûmiyet verilirse sonuç farklı olabilir.

Boşanma davası bitince uzaklaştırma kararı da biter mi?

Her zaman değil. 6284 kapsamındaki tedbirin süresi kendi kararında belirlenir. Boşanma dosyasının sonuçlanması tedbirin mutlaka aynı gün sona ereceği anlamına gelmez.

Bilgilendirme notu: Bu içerik genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Şiddet iddiasının niteliği, taraflar arasındaki ilişki, verilen tedbir kararları ve ceza veya boşanma dosyasının kapsamı hukuki sonucu değiştirebilir.