6 saat kaynıyor, litresi 1000 TL’ye çıkıyor!

Adana’nın Kozan ilçesinde yaz sıcağına rağmen geleneksel kış hazırlıkları tüm hızıyla devam ediyor. Düzağaç Mahallesi’nde toplanan kızılcıklar, odun ateşinde saatlerce kaynatılarak şerbete dönüştürülüyor. Yapımı yaklaşık 6 saat süren içeceğin litresi ise 1000 TL’ye kadar alıcı buluyor.

Kozan’ın yayla bölgelerinde yetişen ve yörede “ekşi kiraz” adıyla da bilinen kızılcık, bu günlerde ailelerin kışlık hazırlıklarında önemli bir yer tutuyor. Bahçelerden ve çevredeki doğal alanlardan toplanan meyveler, modern makineler yerine yıllardır kullanılan geleneksel yöntemlerle işleniyor.

Düzağaç Mahallesi’nde yaşayan Süleyman Şenoğul ve ailesi de hasadını yaptıkları kızılcıkları kara kazanlarda kaynatarak kış aylarında tüketmek üzere şerbet hazırlıyor.

130 kilo kızılcık saatlerce odun ateşinde kaynıyor

Kızılcığın şerbete dönüşmesi kolay olmuyor. Hasat sırasında ağaçların altına brandalar seriliyor ve dallara sırıklarla vurularak meyvelerin yere dökülmesi sağlanıyor.

Toplanan kızılcıklar daha sonra yaprak ve diğer yabancı maddelerden ayrılması için özenle yıkanıyor. Temizlenen meyveler kara kazanlara alınarak ilk aşamada yaklaşık 2 saat kaynatılıyor.

Yörede “çatlatma” olarak adlandırılan bu işlem, kızılcığın suyunun ortaya çıkmasını sağlıyor. Ardından meyveler süzgeçlerden geçirilerek posasından ayrılıyor.

Asıl uzun süreç ise bundan sonra başlıyor. Elde edilen kızılcık suyu yeniden kazana alınıyor ve yaklaşık 4 saat boyunca odun ateşinde kaynatılıyor. Karışım, su kıvamından koyu ve yoğun bir şurup haline gelinceye kadar sürekli kontrol ediliyor.

Böylece toplamda yaklaşık 6 saat süren geleneksel üretim tamamlanıyor.

130 kilo meyveden sadece 15-16 litre şerbet çıkıyor

Kızılcığın şerbete dönüşürken ne kadar yoğunlaştığını ortaya koyan en dikkat çekici ayrıntılardan biri de verim.

Süleyman Şenoğul, yaklaşık 130 kilogram kızılcık işleyeceklerini ve bu miktardan yalnızca 15-16 litre civarında şerbet elde edeceklerini belirtiyor.

Şenoğul, üretim sürecini şöyle anlatıyor:

“Önce ağaçların altına brandaları seriyoruz. Sırıklarla dallara vurarak kızılcıkları döküyoruz. Meyvelerle birlikte yapraklar da geldiği için önce güzelce yıkıyoruz. Daha sonra kazanlarda çatlatıyoruz. Yaklaşık iki saatlik bir ön hazırlık oluyor. Süzgeçlerden geçirerek posasını ayırıyoruz. Şerbeti tekrar kazana koyup yaklaşık dört saat daha odun ateşinde kaynatıyoruz. Sudan çıkıp şurup kıvamına, yoğun bir hale gelene kadar kaynatıyoruz.”

Dalında 100 TL, şerbete dönüşünce fiyatı katlanıyor

Kızılcığın fiyatı da ürünün işlenmesiyle birlikte ciddi biçimde değişiyor.

Şenoğul’un verdiği bilgilere göre kızılcık toplu alımlarda kilogramı yaklaşık 30-40 TL arasında, perakende satışta ise 100 TL civarında alıcı buluyor.

Geleneksel yöntemlerle uzun süre kaynatılarak hazırlanan yoğun kızılcık şerbetinin fiyatı ise litre bazında 750 TL ile 1000 TL arasında değişiyor.

Aradaki fiyat farkında yalnızca meyvenin kendisi değil, uzun süren kaynatma işlemi, kullanılan odun, yoğunlaştırma ve elde edilen düşük miktardaki ürün de etkili oluyor.

Şeker eklenmiyor, soda ile gazlı içecek alternatifi oluyor

Kozan’da hazırlanan kızılcık şerbetinin dikkat çeken özelliklerinden biri de içerisine şeker eklenmemesi.

Şenoğul, aile içerisinde bu şerbetin özellikle yaz aylarında serinletici bir içecek olarak tüketildiğini söylüyor. Yoğun kıvamlı şerbet, içileceği zaman suyla veya sade soda ile seyreltiliyor.

Şenoğul, “Biz şeker atmıyoruz. Kendimiz tüketiyoruz. Çocuklarımızın evinde kola çok fazla tüketilmez. Bunlar içilir. Bardağın yarısına şerbet koyup üzerine sade soda ekliyoruz. Gazlı içecek gibi oluyor. Çok hoş bir tadı var, yazın da ferahlatıyor” ifadelerini kullanıyor.

Geleneksel tarif nesilden nesile aktarılıyor

Kızılcık şerbetinin Kozan ve çevresinde yalnızca bir içecek olmadığı, aynı zamanda kış hazırlıklarının bir parçası olarak görüldüğü belirtiliyor.

Özellikle yaz döneminde toplanan kızılcıkların uzun süre kaynatılarak yoğunlaştırılması, ürünün kış aylarında da tüketilmesine imkan sağlıyor.

Bölgedeki aileler açısından zahmetli olsa da bu yöntem, yıllardır sürdürülen geleneksel üretim biçimlerinden biri olarak dikkat çekiyor.

Kızılcık; C vitamini ve çeşitli antioksidan bileşenler içermesi nedeniyle beslenme açısından da öne çıkan meyveler arasında yer alıyor. Ancak kızılcık şerbetinin sağlık sorunlarını tedavi ettiği yönündeki iddialar yerine, dengeli beslenmenin bir parçası olarak değerlendirilmesi gerekiyor.