Gaziantep’e Bağlıydı, Yıllar Sonra Hatay’ın İlçesi Oldu! Bu Gerçeği Çok Az Kişi Biliyor

Gaziantep’e bağlıyken 1939 yılında Hatay’a bağlanan Hassa ilçesinin bilinmeyen tarihi ortaya çıktı. Osmanlı’dan Kurtuluş Savaşı’na uzanan dikkat çeken geçmişi.

Bugün Hatay’ın kuzeyinde yer alan ve kentin önemli ilçelerinden biri olan Hassa’nın geçmişi, Gaziantep ile kurduğu güçlü idari bağlarla dikkat çekiyor. Pek çok kişinin bilmediği bu tarihsel detay, bölgenin Osmanlı dönemindeki askeri ve idari stratejileriyle yakından bağlantılı.

Amanos Dağları’nın eteklerinde kurulan Hassa, sadece bir yerleşim yeri değil; aynı zamanda isyanların bastırıldığı, sınır güvenliğinin sağlandığı ve Kurtuluş Savaşı’nda önemli mücadelelere sahne olan stratejik bir yerleşim olarak tarihte yer aldı.

Osmanlı’nın Stratejik Hamlesi: Fırka-ı İslahiye ve Hassa’nın Kuruluşu

Hassa’nın ortaya çıkışı sanıldığı kadar eskiye dayanmıyor. İlçenin temelleri 19. yüzyılın ortalarında atıldı. 1864-1865 yıllarında Amanos Dağları çevresinde yaşanan Ulaşlı boyu isyanı, Osmanlı Devleti’ni bölgede yeni bir düzen kurmaya zorladı.

İsyanı bastırmak ve bölgede güvenliği sağlamak amacıyla gönderilen Fırka-ı İslahiye birliklerinin komutanı İbrahim Derviş Paşa, stratejik bir noktada karargâh kurarak yeni bir yerleşim oluşturulmasını sağladı.

Bu süreçte “Ordu Köyü” olarak adlandırılan küçük yerleşim, Tiyek, Akbez ve Hacılar çevresinden getirilen ailelerle kısa sürede büyüdü. Yerleşim daha sonra Maraş Mutasarrıflığı’na bağlanarak bölgenin önemli merkezlerinden biri haline geldi.

Fransız İşgaline Direnen İlçe

Birinci Dünya Savaşı’nın ardından bölge, Fransız kuvvetlerinin kontrolüne girmek istendi. Ancak Hassa halkı ve yerel direniş grupları bu girişimlere karşı güçlü bir mücadele verdi.

Fransız birlikleri ilçeyi ele geçirmek için birden fazla girişimde bulundu ancak bölgedeki direniş nedeniyle başarılı olamadı.

15 Kasım 1921 tarihinde ise Türk direniş grupları hükümet konağına Osmanlı sancağını çekerek ilçenin fiili kurtuluşunu gerçekleştirdi. Bu tarih, Hassa’da bugün hâlâ “Kurtuluş Bayramı” olarak kutlanıyor.

Gaziantep’ten Hatay’a Uzanan İdari Değişim

Hassa’nın idari geçmişi de oldukça dikkat çekici. İlçe uzun yıllar Gaziantep’in İslahiye ilçesine bağlı bir bucak olarak yönetildi.

1939 yılında Hatay’ın Türkiye’ye katılmasıyla birlikte bölgede önemli bir idari düzenleme yapıldı. Bu süreçte Hassa, Gaziantep’ten ayrılarak Hatay’a bağlandı ve ilçe statüsü kazandı.

Böylece Gaziantep’e bağlı bir yerleşim olan Hassa, Hatay’ın ilçelerinden biri haline geldi.

Hassa: İki Kültürün İzlerini Taşıyan İlçe

Bugün 39 mahalleden oluşan Hassa, Hatay’ın kuzey kapısı olarak biliniyor. İlçe, hem Gaziantep’in kültürel etkilerini hem de Hatay’ın köklü tarihini bir arada taşıyan özel bir yapıya sahip.

Amanos Dağları’nın eteklerinde kurulan bu yerleşim, geçmişteki askeri ve siyasi öneminin yanı sıra kültürel çeşitliliğiyle de dikkat çekmeye devam ediyor.