MTA fay haritası yenilendi: Gaziantep'te deprem riski değişti mi?

Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü'nün (MTA) 13 yıl sonra güncellediği Türkiye Diri Fay Haritası, Gaziantep ve çevresindeki fay hatlarını yeniden gündeme getirdi. Ülke genelinde haritalanan diri fay sayısı 700'e çıkarken, yeni çalışmanın kent için ne anlama geldiği en çok sorulan sorular arasında.

13 yıllık aradan sonra harita yenilendi

MTA'nın 2013'te yayımladığı haritada 485 olarak kayıtlı diri fay ve fay segmenti bulunuyordu. 2026 çalışmasında bu sayı 700'e ulaştı. Aradan geçen dönemde yürütülen arazi araştırmaları, jeolojik incelemeler ve bilimsel çalışmalar, bazı fayların daha ayrıntılı tanımlanmasını sağladı.

Yeni haritada mevcut fayların geometrileri ve segment özellikleri güncellenirken, daha önce yeterince haritalanamayan faylar da çalışmaya eklendi. Fay sayısındaki artış, Türkiye'de 215 yeni fayın oluştuğu anlamına gelmiyor. Değişiklik, bilimsel araştırmalarla elde edilen bilgilerin güncellenmesinden kaynaklanıyor.

Gaziantep çevresinde hangi faylar öne çıkıyor?

Kentin deprem tehlikesi değerlendirilirken Doğu Anadolu Fay Sistemi ve bu sistemin çevresindeki fay segmentleri önemli yer tutuyor. Özellikle Pazarcık ve Erkenek segmentleri ile Sürgü-Çardak fay sistemi, bölgenin tektonik yapısının anlaşılmasında öne çıkıyor.

6 Şubat 2023'teki büyük depremler, Gaziantep'in yakın çevresindeki fayların oluşturabileceği sarsıntı tehlikesini bir kez daha ortaya koydu. Nurdağı ve İslahiye'de yaşanan ağır yıkım, deprem tehlikesinin yalnızca il merkezine olan uzaklık üzerinden değerlendirilemeyeceğini gösterdi. Yine de 2013 ve 2024-2026 haritaları ilçe ölçeğinde karşılaştırılmadan, belirli bir ilçede yeni bir fay bulunduğunu veya bir fayın konumunun değiştiğini söylemek mümkün değil.

9 ilçede tablo nasıl?

Gaziantep'in deprem tehlikesi değerlendirmelerinde Araban, İslahiye, Karkamış, Nizip, Nurdağı, Oğuzeli, Şahinbey, Şehitkamil ve Yavuzeli ilçeleri yer alıyor.

İlçeler arasında fay hatlarına uzaklık, zemin yapısı ve yapılaşma özellikleri bakımından belirgin farklar var. 6 Şubat depremlerinden ağır etkilenen Nurdağı ve İslahiye, deprem tehlikesi ile yapı güvenliğinin birlikte değerlendirilmesi gerektiğini ortaya koydu.

Bir ilçenin tamamını aynı risk kategorisinde görmek doğru sonuç vermiyor. Aynı ilçenin farklı mahallelerinde, hatta aynı sokaktaki binalarda bile zemin koşulları ve yapısal özellikler nedeniyle hasar farklılaşabiliyor.

Yeni harita tehlikeyi artırdı mı?

Daha fazla fayın tanımlanması, deprem tehlikesinin aniden yükseldiği anlamına gelmiyor. Güncelleme, Türkiye'nin jeolojik yapısına ilişkin bilimsel bilginin gelişmesini sağlıyor.

Burada MTA'nın Diri Fay Haritası ile AFAD'ın Türkiye Deprem Tehlike Haritası arasındaki fark önem taşıyor. MTA haritası diri fayların konumlarını ve özelliklerini gösterirken, AFAD haritası belirli bölgelerde beklenen yer hareketi düzeylerini ortaya koyuyor.

AFAD'ın yürürlükteki Türkiye Deprem Tehlike Haritası 1 Ocak 2019'da uygulanmaya başlandı. MTA'nın yeni bir diri fay haritası yayımlaması, AFAD'ın deprem tehlike haritasının da otomatik olarak değiştiği anlamına gelmiyor.

Gaziantep'te yaşayanların yalnızca fay hatlarının konumuna bakarak oturdukları binanın güvenli olup olmadığına karar vermemesi gerekiyor. Zemin özellikleri, binanın taşıyıcı sistemi, kullanılan malzemeler ve yapı denetimi, olası bir depremde meydana gelebilecek hasarı doğrudan etkiliyor.