Gaziantep’te Avrat Pazarı’nın Ardındaki Gerçek Hikâye

Gaziantep’e yolu düşenlerin adını duyunca durup düşündüğü Avrat Pazarı, kulağa çarpıcı gelen isminin çok ötesinde, kentin sosyal tarihine ışık tutan güçlü bir geçmişe sahip. Bugün daha çok trikotajcıların sıralandığı dar bir sokak olarak bilinen bu alan, yıllar boyunca dar gelirli ailelerin ihtiyaçlarını karşılayan, kadın emeğiyle ayakta duran özel bir pazar oldu.

Avrat Pazarı Adı Nereden Geliyor?

Osmanlı’nın son dönemleri ve Cumhuriyet’in ilk yıllarında, çarşı-pazara çıkmanın kadınlar için kolay olmadığı dönemler yaşandı. İşte tam bu noktada Gaziantep’in eski yerleşim dokusu içinde ortaya çıkan Avrat Pazarı, satıcısı da alıcısı da kadın olan bir alışveriş alanı olarak şekillendi.

Belirli yaşın üzerindeki kadınlar, mahalle mahalle dolaşarak varlıklı evlerden kullanılmayan giysi ve eşyaları topladı. Bu ürünler Avrat Pazarı’nda satışa sunuldu. Elde edilen gelirin bir bölümü eşyaların sahiplerine, bir bölümü ise emeğiyle bu işi yapan kadınlara verildi. Böylece hem ihtiyaç fazlası eşyalar değerlendirildi hem de kadınlar için bir geçim kapısı oluştu.

Yoksulluğun İçinden Çıkan Üretkenlik

Pazara gelen dar gelirli kadınlar, terziler tarafından onarılan ya da sökülüp ters çevrilerek yeniden dikilen giysileri oldukça uygun fiyatlara satın aldı. Kullanılmış ceketler parçalanarak sağlam kumaşlarından yeni ceketler ve kasketler üretildi. Bu yöntemle ortaya çıkan ürünler, sıfırlarına kıyasla çok daha ucuzdu ve geniş kesimlere ulaştı.

Avrat Pazarı’nda yalnızca giysi satılmadı. Erkek şalvarları, elde dokunmuş kazaklar, pamuk iplikleri, ev yapımı yiyecekler ve hayvancılıkla uğraşanlar için ekmek kırıntıları da bu pazarda alıcı buldu. Pazar, bir ticaret alanından çok, kentin dayanışma ruhunun canlı bir yansıması oldu.

Zaman Değişti, İzler Kaldı

Şehir büyüdükçe alışveriş alışkanlıkları da değişti. Avrat Pazarı çevresindeki tezgâhlar, eski hamamlar ve sinema yapıları zamanla ortadan kalktı. Bugün sokak, ağırlıklı olarak toptan ve perakende tekstil satışı yapılan bir alan haline gelmiş durumda.

Ancak Avrat Pazarı’nın ruhu tamamen kaybolmuş değil. İsmi hâlâ Gaziantep’in geçmişindeki kadın emeğini, yokluk içindeki üretkenliği ve paylaşma kültürünü hatırlatmaya devam ediyor.