Gaziantep Toplu Ulaşıma Yeni Zam Yolda: Suçlu Kim?

Kasım ayının ilk günü mazot ve benzin pompasında yeni bir dönem başladı. 1 Kasım'da yürürlüğe giren ÖTV kaynaklı artışla benzinin litresine 4,15 TL, motorinin litresine ise 3,60 TL zam geldi. Ardından otogazın litresi 3 Kasım'da 9,50 TL'lik artışla 50 TL bandına yerleşti.

Gaziantep'te tabelalar hızlı hareket etti. Kentte benzin ortalama 82,4 TL, motorin ise 102,5 TL seviyesinden satılıyor; otogazın litresi de 50 TL'nin üzerine çıktı. Bu rakamlar, günün büyük bölümünü direksiyon başında geçiren ve araçlarının çoğu motorinle çalışan toplu taşıma esnafı için doğrudan bir maliyet kalemi anlamına geliyor.

Şoför esnafı: "Tarife yetmiyor, destek şart"

Gaziantep'te halk otobüsü hattında çalışan esnaf, sadece yakıtın değil bakım, yedek parça, sigorta ve personel giderlerinin de her ay yukarı gittiğini söylüyor. Mevcut bilet tarifesiyle işletmeyi döndürmenin her geçen ay zorlaştığını belirten şoförler iki talepte bulunuyor: ya bilet fiyatlarına zam yapılması ya da akaryakıtta toplu taşıma esnafına özel bir ÖTV indirimi getirilmesi.

Bu talebin arkasında somut bir hesap var. Bir halk otobüsü günde ortalama 200-250 kilometre yol yapıyor. Motorin litre fiyatındaki 3,60 TL'lik artış tek başına günlük yakıt giderini araç başına 100 TL'nin üzerinde büyütüyor. Aylık bazda bu tablo, tek bir aracın kazancının önemli bir kısmının pompada kaldığını gösteriyor.

Vatandaş cephesi: "Bütçede bunun yeri yok"

Kararın diğer ucunda ise her gün aynı otobüslere binen Gaziantepliler var. Kentte şehir içi tam bilet 45 TL, öğrenci biletinin ise 22,50 TL olduğu bir ortamda yeni bir zam ihtimali, aylık ulaşım giderini kalem kalem hesaplayan aileler için endişe kaynağı.

Bir öğrenci için hesap daha da net: günde iki binişle ayda 22 iş günü üzerinden ulaşım gideri yaklaşık 990 TL'ye ulaşıyor. Tam biletle bu rakam yaklaşık 1.980 TL'ye çıkıyor. Enflasyonun günlük harcamaları zorladığı bir dönemde bu tutarın üzerine gelecek her artış, doğrudan market ve fatura bütçesinden kesinti anlamına geliyor.

Çözüm kimin cebinden çıkacak?

Masada üç ayrı senaryo var. Bilet fiyatına yapılacak bir artış yükü doğrudan yolcuya aktarıyor. Esnafa verilecek yakıt desteği ya da ÖTV indirimi yükü kamu bütçesine taşıyor. Üçüncü yol ise filonun elektrikli ve daha verimli araçlara dönüştürülmesi; ancak bu, bugünün pompa fiyatıyla boğuşan esnaf için orta vadeli bir çıkış.

Gaziantep'te gözler şimdi iki adrese çevrilmiş durumda: halk otobüsü esnafının taleplerine nasıl yanıt verileceği ve Büyükşehir Belediyesi'nin atacağı adımlar. Kentte ulaşımın sürdürülebilir kalması, hem yolcunun ödeme gücünü hem de esnafın işletme maliyetini aynı masada tartan bir formülü gerektiriyor. Ekonominin gidişatına bakıldığında bu formülün bulunması için fazla zaman kalmadığı da açık.