Türkiye’nin önemli sanayi kentlerinden Gaziantep, deprem kuşağında yer alan bölgelerden biri. Kentte olası bir depremde ortaya çıkabilecek tabloyu yalnızca binaların yaşı ve dayanıklılığı değil, yapıların bulunduğu zeminin özellikleri de doğrudan etkiliyor.
Nurdağı ve İslahiye Neden Dikkat Çekiyor?
Gaziantep’in özellikle batı ve güneybatısındaki ilçeler, fay zonlarına yakınlıkları nedeniyle deprem açısından ayrı bir önem taşıyor.
Nurdağı, Doğu Anadolu Fay Zonu'na yakın konumu nedeniyle kentin deprem konusunda en fazla gündeme gelen ilçelerinden biri. 6 Şubat 2023 depremlerinde ağır hasar alan bölgeler arasında bulunan ilçede, deprem tehlikesinin yanı sıra mevcut yapı stokunun durumu da önemli bir başlık olarak öne çıkıyor.
İslahiye’de de benzer şekilde faylara yakınlık, zemin özellikleri ve yapılaşmanın niteliği birlikte değerlendiriliyor. Özellikle ova kesimlerinde görülen zemin yapısının deprem sırasında sarsıntının binalar üzerindeki etkisini değiştirebileceği belirtiliyor.
Burada dikkat edilmesi gereken en önemli nokta ise “ilçe tamamen riskli” şeklinde bir değerlendirme yapılmaması. Aynı ilçe içerisinde dahi zemin özellikleri ve bina güvenliği mahalleden mahalleye değişebiliyor.
Gaziantep Merkezinde Zemin Faktörü Öne Çıkıyor
Gaziantep’in nüfus bakımından en yoğun ilçeleri olan Şehitkamil ve Şahinbey’de ise yapı yoğunluğu, bina yaşı ve zemin özellikleri birlikte ele alınması gereken başlıklar arasında bulunuyor.
Özellikle alüvyon zeminlerin bulunduğu alanlarda deprem dalgalarının davranışı, kaya zemine göre farklılık gösterebiliyor. Bu nedenle yalnızca binanın dış görünüşüne bakarak deprem güvenliği konusunda karar vermek mümkün değil.
Uzmanların üzerinde durduğu konu da tam olarak burada başlıyor: Bir yapının güvenliği, kullanılan malzeme kadar bulunduğu zemin ve uygulanan mühendislik sistemiyle de yakından ilişkili.
Her İlçede Risk Aynı Değil
Gaziantep genelinde deprem riskini tek bir sıralamayla değerlendirmek yanıltıcı olabilir.
Bir ilçenin tamamını “güvensiz” ya da “en riskli” ilan etmek yerine; faylara uzaklık, zemin sınıfı, yeraltı su durumu, bina yaşı, yapı sistemi ve geçmişteki hasar durumu birlikte incelenmeli.
Özellikle kentsel alanlarda aynı mahallede bulunan iki binanın dahi deprem performansı birbirinden farklı olabiliyor. Bu nedenle vatandaşların yaşadığı binayla ilgili gerçek riskin belirlenmesi için teknik inceleme yaptırması önem taşıyor.
Gaziantep’te Mikro Bölgeleme Çalışmaları Önem Taşıyor
Kentte gelecekte yapılacak planlamalarda mikro bölgeleme çalışmalarının önemi giderek artıyor.
Deprem tehlikesinin mahalle ve hatta daha küçük ölçekte ortaya konulması, yeni yapılaşmanın doğru zemin üzerinde planlanması ve mevcut yapı stokunun güçlendirilmesi açısından önemli bir veri sağlayabilir.
Özellikle deprem geçmişi bulunan Nurdağı ve İslahiye gibi bölgelerde yapı güvenliği konusunda çalışmaların sürdürülmesi, Gaziantep genelinde ise mevcut binaların durumunun bilimsel veriler ışığında değerlendirilmesi büyük önem taşıyor.