İki mevcut kanser ilacını birleştirerek oluşturdukları "yaşlanma karşıtı kokteyl", fareler üzerinde yapılan deneylerde hem yaşam süresini önemli ölçüde uzattı hem de yaşlılıkla ilişkilendirilen hastalıkların ilerlemesini yavaşlattı. Üstelik bu etki, herhangi bir yan etki gözlenmeden elde edildi.
İki İlaç, Tek Amaç: Daha Uzun ve Sağlıklı Bir Yaşam
Araştırma, Almanya’nın Köln kentinde bulunan Max Planck Yaşlanma Biyolojisi Enstitüsü liderliğinde yürütüldü. Bilim insanları, rapamisin ve trametinib adlı iki farklı kanser ilacını hem ayrı ayrı hem de birlikte farelere uygulayarak etkilerini analiz etti.
İlaçların yaşam süresine etkileri şu şekilde belirlendi:
Sadece rapamisin: Yaşam süresinde %17–18 artış
Sadece trametinib: %7–16 artış
Her ikisi birlikte: %26–35 arasında artış
Kadın farelerde ortalama yaşam süresi %34,9 oranında artarken, erkek farelerde bu oran %27,4 olarak ölçüldü. En uzun yaşayan farelerin ömrü ise %32’ye kadar uzadı.
Sadece Daha Uzun Değil, Aynı Zamanda Daha Sağlıklı Bir Yaşam
Araştırmanın çarpıcı yönlerinden biri de yaşam süresi uzarken sağlık kalitesinin de ciddi şekilde korunmasıydı. İlaç kokteyliyle tedavi edilen farelerde;
Karaciğer ve dalakta tümör oluşumu gecikti
Beyin, böbrek ve kaslardaki iltihaplanmalar azaldı
Kalp fonksiyonlarındaki bozulmalar yavaşladı
Hareket kabiliyeti ileri yaşlarda dahi korunabildi
Kilo alımı da gözle görülür biçimde azaldı
Bu etkiler, yaşlanmanın sadece yavaşlatılmadığını, aynı zamanda yaşlılık döneminin daha sağlıklı geçirildiğini ortaya koydu.
Farklı Noktaları Hedefleyen İki İlaç, Güçlü Bir Kombinasyon Yarattı
Rapamisin ve trametinib, hücre yaşlanmasında rol oynayan Ras/İnsülin/TOR adlı biyokimyasal sinyal yoluna müdahale ediyor. Ancak her biri bu yolun farklı bileşenlerini hedef aldığından, birlikte kullanıldıklarında daha güçlü ve sinerjik bir etki oluşturuyor.
En dikkat çekici bulgu ise herhangi bir yan etkinin gözlenmemesi oldu. Bu durum, ilaçların birlikte kullanım potansiyelini insanlar için de daha cazip hale getiriyor.
İnsanlar İçin Umut Verici Ama Temkinli Adımlar Gerek
Çalışmanın kıdemli araştırmacılarından genetik uzmanı Prof. Linda Partridge, elde edilen sonuçların insanlara doğrudan uygulanamayacağını, ancak sağlıklı yaş alma sürecini uzatma potansiyeli açısından çok önemli olduğunu belirtti.
Her iki ilacın da Avrupa ve ABD'de hâlihazırda insan kullanımı için onaylı olması, klinik deneylerin başlamasını kolaylaştırıyor. Nitekim, rapamisin kısa süre önce yapılan bir çalışmada, perimenopoz dönemindeki kadınların doğurganlığını 5 yıla kadar uzattığı yönünde sonuçlar vermişti.
Yaşlanma Sadece Bir Kader mi? Bilim Alternatif Sunuyor
Araştırma, Nature Aging dergisinde yayımlandı ve yaşlanmanın biyolojik mekanizmalarının giderek daha fazla anlaşılmasıyla birlikte, yaşlanmanın artık sadece kaçınılmaz bir süreç olmaktan çıkabileceğine dair güçlü bir sinyal verdi.
Bilim insanları, bir sonraki aşamada bu kokteylin insanlar üzerindeki etkilerini gözlemlemek üzere klinik çalışmalara hazırlanıyor.